In de openbare bibliotheken werken steeds minder mensen, nu ook door gedwongen ontslagen. Vanaf 2011 is het aantal met veertien procent gedaald en ook in de toekomst verwachten bibliotheken weinig vacatures. Bezuinigingen van gemeenten en provincies leiden verder tot meer flexibele arbeid. Dat blijkt uit ‘Minder personeel en andere taken. Arbeidsmarktanalyse 2015’ van BibliotheekWerk, het Arbeidsmarkt en- Opleidingsfonds voor de openbare bibliotheken.

Voorzitter BibliotheekWerk Jan Gommer: ‘Het gaat in de openbare bibliotheken tegenwoordig om veel meer dan boeken alleen. Zij voorzien in heel veel andere informatie en kennis. Je kunt er ook debatten, lezingen en educatieve activiteiten volgen en ze brengen kunst en cultuur dichter bij de mens. Bibliotheken zijn een beleving geworden. Ondanks de bezuinigingen slaagt de bibliotheekbranche erin om te veranderen. Het is mooi om te merken dat het aantal jeugdleden de afgelopen jaren met 13 procent is toegenomen.’

Weinig nieuwe vacatures blijvend

In 2014 kent de bibliotheekbranche ruim 6.800 medewerkers. De dienstverbanden zijn voor 80 procent ingevuld door vrouwen. De uitstroom van medewerkers komt voor een deel door het met (pre)pensioen gaan (14 procent). Deze trend gaat door omdat zestig procent vijftig jaar en ouder is. Daarnaast hebben de bibliotheken medewerkers moeten ontslaan, zijn contracten niet verlengd of hebben medewerkers zelf ontslag genomen. Zestig procent van de bibliotheken verwacht dat zij de komende jaren hooguit vertrekkende medewerkers vervangen en weinig vacatures hebben. Ze hebben geen moeite om nieuwe mensen te vinden. Het vinden van jongeren is wel lastiger. Volgens Jan Gommer is er ‘extra reden om te streven naar een evenwichtige leeftijdsopbouw in het personeelsbestand en jongeren te motiveren om te solliciteren naar vacatures die er wel zijn.’

Hogere opleiding

Het percentage waarmee de gemeentelijke subsidie terugloopt, is lager dan de terugloop van budget voor personeel in dienstverband. Waarschijnlijk kiezen bibliotheken vaker voor tijdelijk personeel en hebben ze te maken met ontslagvergoedingen. Ook trekken ze hoger opgeleide mensen aan of investeren ze vaker in scholing omdat de functie van bibliotheken is verbreed en gedigitaliseerd.

Werkdruk

Bibliotheken besteden aantoonbaar meer aandacht aan de duurzame inzetbaarheid van medewerkers. Medewerkers moeten meegroeien met de vernieuwingen in bibliotheken.
Het ziekteverzuim is licht gedaald terwijl tegelijkertijd de beleefde werkdruk hoger lijkt te zijn.

Bouwstenen

Begin 2016 wordt de arbeidsmarktanalyse besproken met deskundigen van binnen en buiten de branche. De analyse en de bespreking daarvan vormen samen de bouwstenen voor het arbeidsmarktbeleid van de sociale partners.