Column: ‘De brug bouwen terwijl je erover loopt’*

Leiderschapsvraagstuk

Arlette BordesAstrid Vrolijk, directeur van Stadkamer Zwolle: ‘De Bibliotheek en het centrum voor de kunsten, de Muzerie, zijn recent gefuseerd en vormen nu gezamenlijk Stadkamer Zwolle. Een heel nieuw concept. Zelf heb ik de stip op de horizon goed op mijn netvlies. We moeten veel ondernemender zijn en de verbinding leggen met de buitenwereld. Ik probeer dat ook over te brengen op de medewerkers, ze hierin mee te nemen. Ik merk dat ze er echt positief over zijn, maar helaas vertaalt zich dat nog niet voldoende in de dagelijkse praktijk. Hoe zorg ik er nu voor dat de medewerkers die vertaalslag maken, wat stimuleert ze, of belemmert ze juist, om hun rol pakken? Dat zou ik willen weten.’

Tijdens de eerste gesprekken met de pilotbibliotheken werd duidelijk dat het onderliggende leiderschapsvraagstuk onderling vergelijkbaar is: hoe kan ik medewerkers stimuleren en faciliteren om zelf vorm te geven aan een nieuwe manier van werken. Met een nieuwe manier van werken wordt bedoeld dat de kernwaarden en uitgangspunten van de organisatie zichtbaar worden in concreet gedrag. Elementen die bij de vier pilotbibliotheken steeds terug komen zijn flexibel, initiatiefrijk en ondernemend als basishouding en meer verantwoordelijkheid laag in de organisatie.

Proeftuinen

Het gaat om het stimuleren van een verandering van onderop, die in alle vezels van de organisatie terecht moet komen. Dat vraagt om een organisatiebreed leerproces, van de vrijwilligers tot aan de directeur. Een proces van al doende leren, niet op basis van een blauwdruk, maar op basis van een inspirerend doel waar gezamenlijk naartoe gewerkt wordt en waaraan medewerkers hun eigen ambitie en kennis kunnen verbinden. Het gaat in dit leerproces vooral om een attitudeverandering, niet alleen bij de mensen op de werkvloer, maar óók van het management en de leider.

Ans Mebelder, directeur Kulturhus Haaksbergen:‘ Het moet in het DNA van de gehele organisatie terecht komen. Papier is geduldig, nu moeten we het vertalen naar de praktijk’

De pilotbibliotheken hebben er voor gekozen om door middel van proeftuinen te experimenteren met een andere manier van werken en organiseren. Om zo medewerkers de kans te geven op basis van eigen ervaringen en inzichten geleidelijk en gezamenlijk een nieuwe werkwijze te ontwikkelen. Voor de motivatie van betrokken medewerkers is het van belang dat de proeftuin aansprekend is en inhoudelijk daadwerkelijk bijdraagt aan de ambities van de organisatie.

René Siteur, directeur pilotbibliotheek Hengelo: ‘Ik zou de gewenste verandering niet als een probleem willen benaderen. Het mag ook best leuk zijn, ik wil een proeftuin waarmee wij daadwerkelijk klantwaarde realiseren en waar de medewerkers ook energie van krijgen!

Iedere pilotbibliotheek is aan de slag gegaan met een eigen proeftuin, met als leidraad onderstaande uitgangspunten:

  • De opdracht is concreet, medewerkers kunnen er direct mee aan de slag.
  • De context waarbinnen de opdracht wordt uitgevoerd; de uitgangspunten, de kernwaarden en het gewenste gedrag zijn voor medewerkers begrijpelijk geformuleerd.
  • Er is sprake van samenwerking tussen diverse ‘bloedgroepen’, zoals backoffice & frontoffice, bibliotheek & theater en/of interne medewerkers en externen.

Samen met Mirjam Wijers, senior adviseur beleid en strategie Rijnbrink Groep, bied ik waar nodig ondersteuning en begeleiding gedurende het proces en zorgen we er voor dat ervaringen gedurende en na de pilot uitgewisseld worden. In de volgende column delen we de laatste ervaringen en leermomenten van het werken met een proeftuin.

Arlette Bordes, adviseur Ontwikkeling en Opleiding, Cubiss

Mirjam Wijers, senior adviseur, Rijnbrinkgroep

Behoefte aan ondersteuning om verandering binnen de organisatie te stimuleren? Eind mei lanceert SBW een toolbox waarmee leidinggevenden en medewerkers samen het gesprek aan kunnen gaan over wederzijdse verwachtingen. De toolbox zit boordevol instrumenten die de leidinggevenden en medewerkers verleiden om samen daadwerkelijke stappen te zetten. De toolbox is onderdeel van het project Branche in beweging.

* De titel is afkomstig uit: Koenen, E. (2011), De Atomiumorganisatie ‘Wie piramides bouwt…krijgt mummies’, Uitgeverij Boom/Nelissen, Amsterdam.